Hoe creëer je innovatieve organisaties waar mensen floreren?

Ronald van der Molen

Veel bedrijven en instellingen zijn harde, mechanische en controlerende structuren geworden. Het systeem lijkt belangrijker te zijn dan de mens. De meest voorkomende klacht is dat medewerkers hun potentieel niet kunnen waarmaken of vanuit managementperspectief: ze gedragen zich niet als eigenaren. Dit belemmert het vermogen om te exploreren en te innoveren.

In de natuur heeft het organisme dat de beste verbindingen legt, zich goed aanpast en zichzelf reproduceert de grootste overlevingskansen. Daar kunnen we veel van leren. Daarom slaan steeds meer bedrijven en instellingen de weg in van organische vormen van leidinggeven en organiseren. Managementlagen worden weggesnoeid en vaste afdelingen worden vervangen door autonome cellen of gelegenheidsteams die zich organiseren rondom klanten.

Samengevat zie ik twee bewegingen die de huidige aandacht voor organische vormen van werken lijken te versterken. De eerste beweging is de veranderende economie. Door globalisering en technologische ontwikkelingen staan veel organisaties onder constante druk om snel in te spelen op marktontwikkelingen. Ze lopen het gevaar te worden ingehaald door innovatieve startups die hun marktaandeel en winstgevendheid bedreigen. Bovendien neemt de levensduur van bedrijven en productcycli snel af. Kortom, we moeten het anders doen, anders overleven we niet.

De tweede beweging is de veranderende samenleving. Mensen eigenen zich meer vrijheid toe, met name de jongere generaties. Hierdoor is er minder behoefte aan managementtoezicht. Nederland lijkt te kantelen van een verticaal geordende en centraal aangestuurde samenleving, naar een samenleving van meer horizontale verhoudingen waar vernieuwing en ontwikkeling van onderop plaatsvinden. Dit uit zich concreet in het werken met zelfsturende teams en Agile-methoden. Kortom, we willen het anders doen, omdat het beter past bij de tijd waar we in leven.

Organisaties moeten dus wat anders en willen ook wat anders. De tijd lijkt rijp voor innovatieve organisatieconcepten die uitgaan van meer autonomie en minder managers. Dat vraagt een andere manier van leidinggeven dan we gewend zijn: van dicteren naar voorwaarden scheppen, van controleren naar vertrouwen geven en van afhankelijkheid creëren naar autonomie vergroten.

Hiermee dringt de vraag zich op: wanneer en op welke wijze gaat u hiermee aan de slag?