Hoera, een tijdgeest die eindigt!

Tony Bosma

We hunkeren naar vroeger toen alles beter leek. De wereld leek grenzeloos net als onze welvaart. Het is de nostalgie waar we reikhalzend naar uitkijken. Niets mis mee, maar laat de nostalgie niet dicteren. Er is werk aan de winkel, meer dan ooit. Maar dat is lastig vanuit een aangeleerde basishouding.

Vanaf het moment dat de eerste zuurstof onze longen binnendringt worden we geconditioneerd. Onze ouders, onderwijs, media enzovoort; allemaal werken ze mee aan de conditionering van de zogenaamd vrije mens. De mensen en ondernemers die het verschil maken zijn juist diegene die dit onbewuste keurslijf erkennen en in staat zijn om er bovenuit te stijgen. Helaas creëren we met ons systeem vooral schapen. Binnen de grote organisaties stikt het ervan. Hier wil ik geen waardeoordeel over vellen, maar teveel van iets is nooit goed.

We bevinden ons in een ‘oorlogssituatie’ waarin onder andere ons economische model en het vertrouwen zijn gebombardeerd. Een scala aan crises komt bijeen en eisen transformatie en geen herstel. Het is duidelijk, met onze hunkering naar het verleden bevinden we ons op een doodlopend pad. Alles rekenen we uit naar de korte termijnkosten en we investeren nog steeds in een systeem dat faalt. Ondertussen vergeten we te kijken naar de lange termijn gevolgen van herstel.

We kennen als maatschappij de prijs van alles maar weten de waarde van niets. Als consumptie is verworden tot uitweg in een eindig systeem dan zijn we bezig met kromsumptie. Onze economieën zijn groter geworden dan hun gastheer: de aarde. De zoektocht naar balans, en hoe we dat leidend kunnen maken, is begonnen. Balans waarin mens én ecosysteem centraal staan.

De oplossingen zijn niet eenvoudig. Net als bij iedere menselijke verslaving maken ontkenning en lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid de afkick bijna onmogelijk. Maar het alternatief is minstens net zo onaantrekkelijk: een beschaving die faalt is immers echt onbetaalbaar en werpt ons decennia terug. De roep om rebellen neemt rechtevenredig toe met de afkeer van de traditionele wereld. Het tijdperk is aangebroken waarin veel kleine initiatieven bouwen aan een wereld die het bestaande overbodig maken.

Persoonlijk verrijken maakt plaats voor herijken. We bevinden ons in de tijdgeest van betekenis waarbinnen we zoekende zijn naar nieuwe systemen van waarde en groei. Er zijn legio nieuwe initiatieven waarvan er vele zullen falen. Verkijkt u zich hier niet op, het gaat om de onderliggende beweging en tijdgeest. Die verdwijnen niet met het falen van een enkel initiatief. We bevinden ons in een periode waarin een all-time low in vertrouwen de transitie versnelt, technologische ontwikkelingen hem voeden en een financiële crisis hem verdiept. In deze transitie is het uiteindelijk voor organisaties winstgevender om te investeren in maatschappij en natuur dan om enkelzijdig te nemen. Een ding is zeker: het warme bad van het verleden waarnaar velen van ons verlangen is de koude douche voor de toekomst.

De waan van de dag regeert en voor het schaap is dat een fijn gevoel. Het heeft zich erop aangepast. Maar waarom stellen we zo weinig de vraag welke fundamentele veranderingen de komende jaren op ons pad komen? Waarschijnlijk omdat we niet graag praten over echte verandering. We willen het wel, verandering, maar vooral bij de ander.  Maar enige zekerheid is dat we ons in een transitie bevinden. En zij die voorsorteren op een fundamenteel nieuwe tijd zijn de winnaars. Hiervoor moet je niet kijken maar zien. Dan zul je overal signalen ervaren die het einde van een tijdgeest duiden.